ကိုးကန့်တွင် လက်နက်တိုက်ရှာတွေ့ခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ မီးပွားများ

 

ကိုးကန့်ဒေသသည် မူးယစ်ဆေးဝါး၊ လောင်းကစားဝိုင်းများနှင့် ဆက်နွယ်ပြီး စည်းကားသည့် အရပ်ဒေသဖြစ်သကဲ့သို့ တရုတ်နှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး အရှိန်ရနေသည့် ဒေသလည်းဖြစ်၏။ ထိုသို့သော အရပ်ဒေသတွင် မူးယစ်ဆေးဝါး တားဆီးနှိမ်နင်းရေးရဲများသည်လည်း အလုပ်များ၊ လှုပ်ရှားကြ၏။ သို့သော် စစ်ကောင်စီ လက်အောက်ခံ မူးယစ်ရဲများ လှုပ်ရှား၊ အလုပ်များကြသည်မှာ မူးယစ်ဆေးဝါး ဖမ်းဆီးနှိမ်နင်းဖို့ထက် မူးယစ်ဆေးဝါးလောကမှ သူငယ်နှပ်စားများအား “ဂွင်” ရှာ၊ “ဂွင်” ဖန်ဖို့ ဆိုသည်ကို လူတိုင်းသိကြ၏။ မူးယစ်ဆေးဝါး ဆရာကြီးများကို မူးယစ်ရဲများ မထိတို့ရဲသည်ကိုတော့ အများအသိဖြစ်သည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလလယ် (၁၈ နေ့ရက်ဝန်းကျင်) ခန့် တွင် ကိုးကန့်ဒေသမှ မူးယစ်ရဲအချို့သည် မူးယစ်ဆေးဝါး သယ်ဆောင်သည်ဟု သူတို့ယူဆသည့် လူအချို့အား နောက်ယောင်ခံလိုက်ရင်း ထိုလူများ ဝင်ရောက်သွားသည့် အိမ်ကို ဝင်ရောက် စီးနင်းရှာဖွေကြသည်။ ထိုအိမ်၏ မြေအောက်ခန်းမှ မူးယစ်ဆေးဝါး မတွေ့ဘဲ မထင်မှတ်ထားသည့် လက်နက်များ သိုလှောင်ထားသည့် လက်နက်တိုက်ကို တွေ့ခဲ့ကြတော့သည်။ ဤသို့တွေ့ရှိမှုကြောင့် ပြဿနာသည် မူးယစ်ရဲနှင့် မပြီးတော့ဘဲ စစ်တပ်နှင့် ပတ်သက်ရတော့သည်။ လောက်ကိုင် ဒေသကွပ်ကွဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ဒကစ) သည်လည်း အမှုတွဲထဲ ပါလာရတော့သည်။

ယုန်ထောင် ကျားမိ

မူးယစ်ရဲများ ရှာတွေ့ခဲ့သည့် လက်နက်တိုက်သည် ခေတ်မီလက်နက် အများအပြားပါသည့် လက်နက်တိုက်ဟု သိရ၏။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် ထိုလက်နက်များသည် မည်သူ့လက်နက်များ ဖြစ်သနည်းဆိုသည့် မေးခွန်းပေါ်လာ၏။ ထိုလက်နက်များသည် စစ်ကောင်စီတပ်ကို အံတုနေသည့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) ၏ လက်နက်များလော။ သို့မဟုတ် ထိုလက်နက်တိုက်သည် လက်ရှိ စစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်းထားသည့် နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) နှင့် ပြည်သူ့စစ် (ပသစ) များကို ချုပ်ကိုင်ထားသည့် အင်အားစုများ၏ လျှို့ဝှက်လက်နက်တိုက်လော။

မူးယစ်ရဲများ ရှာတွေ့ခဲ့သည့် လက်နက်တိုက်သည် ခေတ်မီလက်နက် အများအပြားပါသည့် လက်နက်တိုက်ဟု သိရ၏။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် ထိုလက်နက်များသည် မည်သူ့လက်နက်များ ဖြစ်သနည်းဆိုသည့် မေးခွန်းပေါ်လာ၏။

ထိုသူတို့၏ လျှို့ဝှက် လက်နက်တိုက် ဆိုပါက မည်သည့်ရည်ရွယ်ချက်နှင့် သိုလှောင်ထားပါသနည်း။ သို့မဟုတ်ပါက MNDAA မှ ကိုးကန့် BGF နှင့် ပသစ များအတွင်း အတွင်းလူမွေး၍ သိုလှောင်ထားသည်လော စသည်ဖြင့် မေးခွန်းများစွာ ပေါ်လာသည်။ ရှုပ်ထွေး‌သော ကိုးကန့်ဒေသတွင် အဖြေမှန် အလွယ်တကူ ဖော်ထုတ်ရန် ခက်ခဲသကဲ့သို့ ထိုအင်အားစုများကို ကိုင်တွယ်ရန် စစ်ကောင်စီတပ်အတွက် မလွယ်ကူလှပေ။

                     

MNDAA တပ်သားစစ်များ စစ်သင်တန်းဆင်းပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအတွင်းက ကျင်းပစဉ် / ကိုးကန့် မီဒီယာ

“ဂွင်” ရှာကောင်းသည့် မူးယစ်ရဲများ နောက်တနေ့တွင် ကိုးကန့်ဒေသမှ မိသားစုလိုက် ချက်ချင်းပြောင်းပြေးရ၏။ မြက်မြက်ကလေး ရမလားလို့ ဇာတ်ထဲလိုက်တာ နှဲကြီးတက်နင်းလို့ လျော်လိုက်ရသည်ထက် အဖြစ်ဆိုးသည်။ မူးယစ်ရဲများသည် အသတ်ခံရမည်စိုး၍ အသက်လု၍ ပြေးကြရခြင်း ဖြစ်၏။ ယုံထောင်၍ ကြောင်မိပါက ပြဿနာ မရှိသော်လည်း ကျားမိနေ၍ မူးယစ်ရဲများ နောက်ကျသည့် ခြေထောက် သစ္စာဖောက်ဟု သဘောထားကာ ကိုးကန့်မှ မိသားစုလိုက် အသက်လုပြေးရတော့၏။

ကိုးကန့် ကောင်းဘွိုင်ဒေသ

၂၀၀၉ ခုနှစ် ကိုးကန့် ဖုန်ကြားရှင် အင်အားစုအား မြန်မာစစ်တပ်က ကိုးကန့်မှ တိုက်ထုတ်ပြီးနောက် ကိုးကန့်ဒေသကို မြန်မာစစ်တပ်က ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့၏။ သူ့ချည်းသက်သက် ထိန်းချုပ်နိုင်သည်တော့ မဟုတ်။ မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်းလာသည့် ကိုးကန့်အဖွဲ့မှ အင်အားများကို အသုံးပြု၊ အခြေပြု၍ အုပ်ချုပ်ခြင်းဖြစ်၏။ ထိုဖုန်ကြားရှင်အဖွဲ့မှ ခွဲထွက်ပူးပေါင်းလာသော ကိုးကန့်အင်အားစုများကို နယ်ခြားစောင့်တပ်ရင်း BGF ရင်း ၁၀၀၆ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့၏။ ဖုန်ကြားရှင်အဖွဲ့မှ ခွဲထွက်၍ စစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်းသည့် ကိုးကန့် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းတွင် ပယ်ဆောက်ချိန်သည် အရေးပါပြီး BGF တွင် ဝေဆန်းက အရေးပါသည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းတွင် ကိုးကန့်ဒေသသို့ MNDAA က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကိုးကန့်ဒေသတွင်း၌ ခြောက်လခန့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွားခဲ့၏။ BGF တချို့လည်း MNDAA နှင့် ပူးပေါင်းမှု ရှိခဲ့၏။

၂၀၁၅ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းတွင် ကိုးကန့်ဒေသသို့ MNDAA က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကိုးကန့်ဒေသတွင်း၌ ခြောက်လခန့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွားခဲ့၏။ BGF တချို့လည်း MNDAA နှင့် ပူးပေါင်းမှု ရှိခဲ့၏။ ထိုသို့သော အခြေအနေတွင် စစ်တပ်နှင့်ပူးပေါင်းသည့် ကိုးကန့်တို့ လုံခြုံရေးအတွက် BGF နှင့် မလုံလောက်တော့ဘဲ ပြည်သူ့စစ်များပါ ထပ်မံဖွဲ့စည်းလာခဲ့ပြီး မြန်မာစစ်တပ်ကလည်း ထိုကိုးကန့်များ၏ အကူအညီ လိုအပ်သည်ဖြစ်ရာ ခွင့်ပြုခဲ့ရ၏။ ကိုးကန့်ဒေသသည် အာဏာရှိအုပ်စုတိုင်း သေနတ်ကိုင်ကြသည့် ကောင်းဘွိုင်ဒေသတခု ဖြစ်လာတော့၏။ စစ်တပ်နှင့်ပေါင်းခဲ့ကြသည့် ကိုးကန့်များသည် ပသစ လက်နက်ကိုင်များ စုဆောင်းသကဲ့သို့ လက်နက်ခဲယမ်းလည်း စုဆောင်းလာကြတော့သည်။

                          

                          ရှမ်းပြည်အရှေ့မြောက်ပိုင်းက ကိုးကန့်ဒေသပြ မြေပုံ/SCMP

ထိုအချိန်ထိ မြန်မာစစ်တပ်နှင့် စစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်းသည့် ကိုးကန့်များကြား ပြဿနာကြီး မရှိကြပေ။ လောင်းကစား၊ မူးယစ်ဆေးဝါးအပါဝင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင် ခွဲဝေစားသောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

၂၀၂၁ အပြောင်းအလဲနှင့် တွဲရေးခွဲရေးပြဿနာ

၂၀၂၁ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီး အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်လာရာ ထိုအပြောင်းအလဲသည် ကိုးကန့်နှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သည့် သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ပထမအချက်မှာ ထိုအပြောင်းအလဲတွင် စစ်တပ်အား တိုက်ခိုက်နေသည့် ကိုးကန့် MNDAA သည် ပိုမိုအားကောင်းလာပြီး ကိုးကန့်ကို ပိုမိုခြိမ်းခြောက်လာသည်။ ဒုတိယအချက်မှာ အိမ်နီးချင်း တရုတ်ပြည်က ကိုးကန့်နှစ်ဖွဲ့အား ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရန် တိုက်တွန်းလာ၏။ လူချင်းတွေ့ဆုံ တိုက်တွန်းသကဲ့သို့ တရုတ်သတင်းမီဒီယာများတွင်လည်း ရေးသားဖော်ပြ တိုက်တွန်းလာ၏။

သို့ဖြစ်ရာ မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ပေါင်းနေသည့် ကိုးကန့်များအတွက် စဉ်းစားစရာဖြစ်လာ၏။ မြန်မာပြည် နေရာအနှံ့ စစ်တိုက်နေရပြီး မယ်မယ်ရရ အောင်ပွဲမပြနိုင်သည့် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ဆက်ပေါင်းလျှင် သူတို့အတွက် အကျိုးရှိ မရှိ ပြန်လည် ဆန်းစစ်လာကြ၏။ တဖက်ကလည်း ကိုးကန့်နှစ်ဖွဲ့ ပြန်လည် ပေါင်းစည်းရေးအတွက် တရုတ်၏ တိုက်တွန်းချက်ဖြစ်သည့် တရုတ်၏ဖိအားကို စဉ်းစားလာရ၏။ ကိုးကန့်များအတွက် တွဲရေး ခွဲရေး ပြဿနာအသစ်ဟု ဆိုရမည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လနှင့် ဧပြီလထဲတွင် MNDAA နှင့် ဆွေးနွေးရန် ပယ်ဆောက်ချိန်၏ ကမ်းလှမ်းချက် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် လပိုင်းများအတွင်း ကိုးကန့်ဒေသရှိ ဝေဆန်းခေါင်းဆောင်သည့် BGF နှင့် ပသစ များ MNDAA နှင့် ပေါင်းမည်လောဟူသည့် မေးခွန်းများ၊ အသံများ ကိုးကန့်ဒေသတွင်း၌ ကောလာဟလများစွာ ထွက်ပေါ်လာ၏။ အမှန်တကယ်လော၊ ဝါဒဖြန့်ကြသည်လော ဝေခွဲရန် ခက်ခဲ၏။

ပယ်ဆောက်ချိန်နှင့် ဝေဆန်းသည် လက်ရှိ စစ်တပ်ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ ကိုးကန့်ဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် BGF တွင် တရားဝင် မပါဝင်တော့သော်လည်း ဩဇာရှိ ခေါင်းဆောင်များအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်၏။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလဆန်း၌ ရှမ်းမြောက်ရှိ ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင်များအား လားရှိုးမြို့၌ စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက တွေ့ဆုံရာတွင် ဝေဆန်းလည်း ပါဝင်ခဲ့၏။

စစ်ကောင်စီတပ်အဖို့ MNDAA ကို ရင်ဆိုင်ရန် သူနှင့်ပေါင်းသည့် ကိုးကန့် BGF နှင့် ပသစ များအား အားကိုးအားထား ပြုနေရသည့်အချိန်တွင် လက်နက်တိုက်သွားတွေ့လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်အဖွဲ့များ၏ တွဲရေး ခွဲရေး အသံထွက်နေချိန်တွင် ဤပြဿနာ ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

သံသယအက်‌ကြောင်းများ

                       

၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉ ရက်နေ့က တိုက်ပွဲတွင် ကိုးကန့်အဖွဲ့က သိမ်းနိုင်ခဲ့သည့် လက်နက်ခဲယမ်းများ / The Koekang

စစ်ကောင်စီတပ်၊ ကိုးကန့် BGF များ၊ ပသစ များ ထိန်းချုပ်ရာဒေသ၌ တွေ့ရှိခဲ့သည့် လက်နက်စုဆောင်းမှုသည် မည်သူအတွက်နည်း၊ သူ့ဘက်က ကူတိုက်ဖို့လော၊ သို့မဟုတ် သူ့ဘက် သေနတ်ပြောင်းလှည့်ဖို့လောဆိုသည်က စစ်ကောင်စီတပ်အတွက် ခေါင်းခဲစရာဖြစ်၏။ ထိုလက်နက်များသည် ကိုးကန့် BGF၊ ပြည်သူ့စစ်များနှင့် မည်မျှ ဆက်စပ်နေသနည်းဆိုသည့် မေးခွန်းလည်းပေါ်လာ၏။

စစ်ကောင်စီတပ်၊ ကိုးကန့် BGF များ၊ ပသစ များ ထိန်းချုပ်ရာဒေသ၌ တွေ့ရှိခဲ့သည့် လက်နက်စုဆောင်းမှုသည် မည်သူအတွက်နည်း၊ သူ့ဘက်က ကူတိုက်ဖို့လော၊ သို့မဟုတ် သူ့ဘက် သေနတ်ပြောင်းလှည့်ဖို့လောဆိုသည်က စစ်ကောင်စီတပ်အတွက် ခေါင်းခဲစရာဖြစ်၏။

ကရင်နီပြည်ရှိ BGF များ ပြန်လည် ဘက်ပြောင်းသွားသည့် အခြေအနေ အချိန်အခါမျိုးတွင် ဤပြဿနာ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းက စစ်ကောင်စီတပ်အတွက် သတိပြုရမည့် အခြေအနေဖြစ်၏။ ကရင်နီ BGF များကဲ့သို့ ကိုးကန့် BGF နှင့် ပသစ များ ဘက်ပြောင်းသွားနိုင်မည်လောဟု မစဉ်းစား၍ မဖြစ်။

သို့သော်လည်း ရမ်း၍ ကြမ်း၍လည်း မရ။ ထို့ကြောင့်လည်း လက်နက်တိုက်နှင့် ပတ်သက်၍ တစုံတဦးတယောက်ကို ဖမ်းဆီးသည်ဟူသည့် သတင်းမကြားရသေးဘဲ လောက်ကိုင် ဒကစ ဌာနချုပ်အတွင်းသို့ ကိုးကန့် ပသစများ ဝင်ခွင့်အား တင်းကျပ်လိုက်သည်ကိုသာ ကြားရ၏။

ကိုးကန့်ဒေသရှိ စစ်ကောင်စီတပ်တွင် ဒကစ လောက်ကိုင်လက်အောက်ခံ တပ်များသာမက တပ်မဟာ ၁၆ နှင့် စကခ ၁၂ လက်အောက်ခံ တပ်အချို့ပါရှိရာ တိုက်ခိုက်ရန် အင်အားလုံလောက်သည်ဟု ယူဆကြသူများရှိသကဲ့သို့ MNDAA နှင့် မြန်ဆန်စွာ ပူးပေါင်းသွားမည့် အခြေအနေကိုလည်း တွက်ဆနေသူများ ရှိ၏။

သေချာသည်က ကိုးကန့်ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကိုးကန့် BGF, ပသစများကြား သံသယနှင့် မယုံကြည်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနေ၏။ တင်းမာမှုများ စတင် ဖြစ်ပွားနေ၏။ စစ်ကောင်စီတပ်အနေဖြင့် ကိုးကန့် BGF, ပသစ များအား ပြတ်ပြတ်သားသား ကိုင်တွယ်ရန် အခက်တွေ့နေသကဲ့သို့ ကိုးကန့် BGF နှင့် ပသစ များအနေဖြင့်လည်း မည်သူနှင့် ဆက်ပေါင်းမလဲဆိုသည်နှင့် ပတ်သက်၍ စဉ်စားရကြပ်နေကြသည်။ နိုင်မြင်း အလောင်းမမှားဖို့ လိုသည့်အချိန် ဖြစ်နေ၏။ ကိုးကန့်နှစ်ဖွဲ့ ပြန်ပေါင်းစေချင်သော တရုတ်အတွက်လည်း သူ့နယ်စပ်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်မှာ စိုးရိမ်သောက တွေ့နေသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီး အပြောင်းအလဲများသည် ကိုးကန့်အား တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှုရှိပေရာ ကိုးကန့်ဒေသမှ တွဲရေး ခွဲရေး အဆုံးအဖြတ် လှုပ်ရှားမှုများကို မြင်တွေ့ရဖွယ်ရှိ၏။ လောလောဆယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကိုးကန့် BGF နှင့်ပသစများကြား သံသယအက်‌ကြောင်းများကတော့ တိုးပွားလာနေသည်။